Opiniebijdrage Brussel Deze Week: ´Draag zorg voor gezondheidszorg´

Draag zorg voor gezondheidszorg
 
Toegang tot gezondheidszorg is een basisrecht, ook voor mensen zonder wettig verblijf. In Brussel wordt dit fundamenteel recht echter niet altijd gegarandeerd. Aan de vooravond van de verkiezingen roepen we de lokale besturen op om werk te maken van een betere gezondheidszorg voor  deze doelgroep.
 
De toegang tot gezondheidszorg voor mensen zonder wettig verblijf wordt wettelijk geregeld via de procedure Dringende Medische Hulp (DMH).  In praktijk gaat het meestal als volgt: nadat een dokter heeft vastgesteld dat een persoon medische zorgen nodig heeft, moet het OCMW onderzoeken of de patiënt aan de voorwaarden voldoet om aanspraak te maken op DMH. Als dit het geval is, kan het OCMW een betalingsverbintenis of medische kaart afleveren die terugbetaling van de medische kosten garandeert. Heel wat drempels, ondermeer binnen de werking van het OCMW, zorgen er echter voor dat mensen zonder wettig verblijf te weinig hun recht op medische hulp kunnen doen gelden.
 
Communicatie & harmonisatie
 
Zo is er een algemeen gebrek aan informatie en communicatie vanuit het OCMW en interpreteert elk OCMW de bestaande wetgeving en richtlijnen op een andere manier. Hierdoor bestaat er een veelvoud aan procedures. Voor een buitenstaander is het  moeilijk om hier zicht op te krijgen. Een harmonisatie van de communicatie door  de Brusselse OCMW’s en het opstellen van  draaiboeken en brochures over de procedure zou  al een goed begin zijn.
 
Eens in het OCMW loopt de procedure ook niet altijd op wieltjes. Mensen krijgen bijvoorbeeld lange wachttijden te verduren zelfs als ze al een afspraak hebben en zien hun afspraken verplaatst worden door de afwezigheid van een sociaal assistent. Er wordt ook dikwijls gevraagd om een waslijst aan papieren, bewijzen en verklaringen voor te leggen, waarover mensen zonder papieren  - haast per definitie - niet beschikken.
 
Deze obstakels zorgen ervoor dat de hulpvrager vaak veel langer moet wachten dan de wettelijk bepaalde termijn van 30 dagen. Zo getuigt iemand : “Ik heb er meerdere maanden over gedaan om een afspraak te krijgen met een sociaal assistent. Uiteindelijk kreeg ik een voorlopige medische kaart van 1 maand. Om die te verlengen, moet de sociaal assistent van het OCMW op huisbezoek komen. Ik wacht nu al zes maanden op dat bezoek.”
 
Absurditeit troef
 
“Voorkomen is beter dan genezen: er moet werk gemaakt worden van preventie en een toegankelijke eerstelijnsgezondheidszorg.” Het lijkt absurd dit  statement nog te moeten maken, maar wat mensen zonder wettig verblijf betreft, lijken die 2 pijlers weleens vergeten te worden. Door de vele stappen, de lange wachttijden en de administratieve mallemolen wenden mensen zich  ten einde raad tot de spoeddiensten, waar ze de toevloed stilaan ook niet meer de baas kunnen. Soms worden patiënten daar dan niet geholpen omdat de problematiek niet ernstig genoeg is. Een snelle en laagdrempelige toegang tot een huisarts moet dus verzekerd worden. Dit kan gerealiseerd worden door een procedure uit te denken waarbij de OCMW’s een betalingsverbintenis of medische kaart al na enkele dagen kunnen afleveren.  Nog beter lijkt ons een systeem waarbij men preventief een medische kaart kan bekomen die kan ingezet worden op het moment dat men ziek wordt.
Een van de grootste problemen is echter de regeling voor daklozen. Mensen die beroep willen doen op DMH moeten kunnen aantonen dat ze op het grondgebied van het OCMW verblijven, maar voor een dakloze is dat wel erg moeilijk.  Iemand die maandagnacht aan de ene kant en dinsdagnacht aan de andere kant van het station slaapt, riskeert door het OCMW niet ten laste te worden genomen omdat hij niet duidelijk kan aantonen waar hij woont.  Dit zorgt voor schrijnende toestanden, want daklozen lopen een groter risico op gezondheidsproblemen. Kunnen de OCMW’s niet wat flexibeler omgaan met hun territoriale bevoegdheid als het gaat om een dergelijk kwetsbaar publiek?
 
Volksgezondheid
 
Een betere toegang tot gezondheidszorg voor mensen zonder wettig verblijf is noch bij politici, noch bij de bevolking een populair thema. Een vaak aangehaald argument is het kostenplaatje.   Budgettaire bezwaren moeten echter gerelativeerd worden: het totale zorgbudget voor mensen zonder wettig verblijf bedroeg in 2009 immers nog geen 0.2% van het totale gezondheidsbudget.  Sterker nog, indien er niet snel werk wordt gemaakt van een betere toegang tot gezondheidszorg , zal dit niet alleen leiden tot oneigenlijk gebruik van de spoeddiensten en onnodige kosten voor de samenleving maar ook tot  een negatieve impact op de publieke gezondheid. Het is immers moeilijk om besmettelijke ziekten effectief te bestrijden zolang een groep kwetsbare mensen uitgesloten blijft van zorg.
 
Zelfs als we lak zouden hebben aan de mensenrechten waar we in Europa zo prat op gaan, is het in het belang van de eigen volksgezondheid om toegang tot gezondheidszorg te verzekeren voor iedereen. Daarom, toekomstige mandatarissen, draag zorg voor de gezondheidszorg van mensen zonder wettig verblijf. Doe iets aan de procedure Dringende Medische Hulp. Al was het maar dat hun slechte gezondheid die van ons allen schaadt.
 
Opiniestuk op basis van het memorandum ‘Dringende Medische Hulp: waar knelt het schoentje?’
 
Een initiatief van de werkgroep Dringende Medische Hulp in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest:
JES vzw, Pigment vzw, Samenlevingsopbouw Brussel/Meeting, Dokters van de Wereld en Medimmigrant vzw.

Meeting levert een actieve bijdrage aan het uitoefenen van de grondrechten en toekomstperspectieven van mensen zonder wettig verblijf in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Meeting
Oppemstraat 54
1000 Brussel
Tel. 02/502.11.40
E-mail: info@meetingvzw.be

Meeting is een deelwerking van Samenlevingsopbouw Brussel vzw en Link=Brussel vzw met de financiële steun van de Vlaamse Gemeenschap en Vlaamse Gemeenschapscommissie.